Οι αστεροειδείς αποτελούν διαστημικά «απολιθώματα» —απομεινάρια από τον σχηματισμό των πλανητών πριν 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
H αποστολή OSIRIS-REx της NASA πήγε στον αστεροειδή Bennu, συνέλλεξε 120 γραμμάρια υλικού από την επιφάνειά του, και επέστρεψε στη Γη.
Η ανάλυση του παρθένου αυτού αρχέγονου υλικού έδωσε εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Σε μόλις 120 γραμμάρια υλικού από έναν αστεροειδή:
Εντοπίσαμε 14 από τα 20 αμινοξέα από τα οποία είναι φτιαγμένες οι πρωτεΐνες, καθώς και τις πέντε νουκλεοβάσεις —τα δομικά στοιχεία του DNA και του RNA!
Στο δείγμα εντοπίστηκαν επίσης τα σάκχαρα γλυκόζη και ριβόζη!
Η ριβόζη στο RNA αποτελεί τη «ραχοκοκαλιά» του μορίου όπου αγκυρώνονται οι νουκλεοβάσεις. Η ανακάλυψη της ριβόζης μαζί με τις νουκλεοβάσεις, σημαίνει ότι όλα τα συστατικά για τη δημιουργία RNA υπάρχουν σε έναν αστεροειδή!
Η γλυκόζη είναι μία από τις πιο κοινές μορφές «τροφής» – ενέργειας – που χρησιμοποιεί η ζωή εδώ στη Γη.
Αν και τα σάκχαρα δεν αποτελούν απόδειξη ύπαρξης ζωής, η ανίχνευσή τους μαζί με τα αμινοξέα και τις νουκλεοβάσεις, δείχνει ότι τα δομικά στοιχεία της ζωής ήταν ευρέως διαδεδομένα σε όλο το Ηλιακό Σύστημα από τις απαρχές του.
Αυτό αυξάνει τις πιθανότητες ότι η ζωή δεν ξεκίνησε μόνο εδώ στη Γη, αλλά και σε άλλα μέρη στο Ηλιακό μας Σύστημα. Ήδη δύο διαστημικές αποστολές (μία δική μας της ESA και μία της NASA) ταξιδεύουν για να εξερευνήσουν τα φεγγάρια του Δία – Ευρώπη, Καλλιστώ και Γανυμήδη – που διαθέτουν υπόγειους ωκεανούς με νερό σε υγρή μορφή. Οι αστροβιολόγοι είναι αισιόδοξοι, ότι σε αυτούς τους εξωγήινους ωκεανούς, θα είναι που για πρώτη φορά θα ανακαλύψουμε εξωγήινη ζωή.
Καλλιτεχνική απεικόνιση του OSIRIS-REx καθώς προσεγγίζει τον αστεροειδή Bennu για τη συλλογή δείγματος. NASA/Goddard/University of Arizona
Η στιγμή της συλλογής του δείγματος, Οκτώβριος του 2020. Credit: NASA
Όταν το OSIRIS-REx επέστρεε στη Γη − απελευθέρωσε κάψουλα με το δείγμα − η οποία εισήλθε στην ατμόσφαιρα και προσγειώθηκε με ασφάλεια στην έρημο της Γιούτα το 2023. Εδώ η περισυλλογή της κάψουλας, Σεπτέμβριος του 2023. Credit: NASA/Keegan Barber, CC BY.
Το υλικό μέσα στην κάψουλα. Credit: NASA
O αστεροειδής Bennu, ένα συσσωμάτωμα θραυσμάτων (rubble pile) διαμέτρου περί τα 500 μέτρα, όπως τον είδε το OSIRIS-REx από απόσταση 13 km. Credit: NASA
Η εικόνα απεικονίζει μια έκταση περί τα 50 μέτρα στην επιφάνεια του Bennu. Credit: NASA/Goddard/University of Arizona
Το πορώδες υλικό του Bennu διαθέτει εκτεταμένα εσωτερικά δίκτυα ρωγμών, όπως απεικονίζονται δεξιά μέσω X-ray computed tomography (XCT scans), γεγονός που εξηγεί την απροσδόκητα υψηλή απώλεια θερμότητας που παρατηρήθηκε στον αστεροειδή. Credit:NASA/Scott Eckley
Εικόνα από ηλεκτρονικό μικροσκόπιο ενός σωματιδίου από τον Bennu. Credit:Sandford et al., doi: 10.1038/s41550-025-02694-5.
Μυστηριώδης αρχαία «τσίχλα» —εντοπίστηκε ένα υλικό σαν τσίχλα, το οποίο δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ πριν, κάτι που θα μπορούσε να έχει συμβάλει στη δημιουργία των συνθηκών στη Γη για την εμφάνιση της ζωής. Αυτή η αρχαία «διαστημική τσίχλα», που κάποτε ήταν μαλακή και εύκαμπτη αλλά έκτοτε έχει σκληρύνει, αποτελείται από υλικά που μοιάζουν με πολυμερή, εξαιρετικά πλούσια σε άζωτο και οξυγόνο. Τέτοια σύνθετα μόρια θα μπορούσαν να έχουν παράσχει μερικά από τα χημικά πρόδρομα που συνέβαλαν στην εμφάνιση της ζωής στη Γη και η ανίχνευσή τους στα παρθένα αρχέγονα δείγματα του Bennu είναι σημαντική για τους επιστήμονες που μελετούν το πώς ξεκίνησε η ζωή.
– –
Κώστας Σακκάς
Φέρνουμε τον έναστρο ουρανό σε εσάς!
