Πάνω από 50 χρόνια έχουν περάσει από όταν οι άνθρωποι περπάτησαν για τελευταία φορά στη Σελήνη. Με το πρόγραμμα Artemis της NASA οι αστροναύτες θα επιστρέψουν και πάλι στο Φεγγάρι.
Artemis 1: Η πρώτη αποστολή, το 2022, ήταν μη επανδρωμένη ώστε να δοκιμαστούν ο νέος πύραυλος SLS και το νέο διαστημόπλοιο Orion.
Artemis 2: Eκτόξευση 1η Απριλίου 2026 − τέσσερεις αστροναύτες θα ταξιδέψουν στη Σελήνη (χωρίς να κατέβουν στην επιφάνειά της).
Artemis 3: Το 2027 θα πραγματοποιηθεί σύνδεση του διαστημοπλοίου Orion με το σκάφος προσσελήνωσης σε χαμηλή Γήινη τροχιά. Σκάφη προσσελήνωσης σχεδιάζουν οι εταιρείες SpaceX και Blue Origin. Το Orion θα συνδεθεί με ένα ή και με τα δύο σκάφη, εφόσον είναι έτοιμα.
Artemis 4: Το 2028, η αποστολή με την οποία οι αστροναύτες θα περπατησουν και πάλι στην επιφάνεια της Σελήνης.
Artemis 5: Δεύτερη προσσελήνωση αστροναυτών μέσα στο 2028, κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης.
Tι περιμένουμε μετά την επικείμενη εκτόξευση της 1η Απριλίου, ας δούμε πως θα εξελιχθεί η δεκαήμερη αποστολή στη Σελήνη:
Artemis 2 – ο πύραυλος SLS στην πατφόρμα εκτόξευσης. 📷 Robert Speta
Ο ύψους 98 μέτρων πύραυλος SLS είναι ο πιο ισχυρός πύραυλος που έχει κατασκευαστεί ποτέ, με 15% μεγαλύτερη ώση από τον θρυλικό Saturn V που πήγε τον άνθρωπο στη Σελήνη. Διαθέτει:
Δυο πλευρικούς πυραύλους στερεών καυσίμων.
Το πορτοκαλί κεντρικό τμήμα − μία τεράστια δεξαμενή καυσίμων που τροφοδοτεί 4 ισχυρούς κινητήρες στη βάση του.
Πλευρικοί πύραυλοι στερεών καυσίμων
Κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων λεπτών της πτήσης, οι δύο προωθητήρες στερεών καυσίμων (Solid Rocket Boosters) παρέχουν το 75% της συνολικής ώθησης του SLS. Μετά από δύο λεπτά, απορρίπτονται στον Ατλαντικό Ωκεανό, ενώ ο πύραυλος έχει φτάσει σε ύψος 48 χιλιομέτρων.
Οι πύραυλοι στερεών καυσίμων αποτελούνται από τμήματα ενωμένα μεταξύ τους. Το στερεό καύσιμο αναμεμιγμένο με το οξειδωτικό βρίσκεται περιμετρικά και στο κέντρο ο πύραυλος είναι κενός. Η πυροδότηση γίνεται στην κορυφή και η καύση μεταδίδεται από το κεντρικό κενό σε όλο το εσωτερικό του πυραύλου. Άπαξ και ξεκινήσει η καύση, δεν μπορεί να σταματήσει παρά μόνο όταν καεί όλο το στερεό καύσιμο. Δείτε το παρακάτω σύντομο βίντεο η αναλυτικότερα εδώ.
Κεντρικό τμήμα
Το κεντρικό τμήμα του πυραύλου αποτελείται από δύο δεξαμενές υγρών καυσίμων.
🟥 2 εκατομμύρια λίτρα υγρού υδρογόνου, κόκκινη δεξαμενή στους -253 °C
🟦 750.000 λίτρα υγρού οξυγόνου, μπλε δεξαμενή στους -183 °C
Όταν καίγονται υδρογόνο και οξυγόνο —τα καυσαέρια του πυραύλου είναι νερό με μορφή καυτού ατμού💨
Το πορτοκαλί χρώμα οφείλεται σε αφρώδες μονωτικό υλικό θερμικής προστασίας. Αρχικά όταν εφαρμόζεται ο αφρός έχει ένα ανοιχτό κίτρινο χρώμα, που οι υπεριώδεις ακτίνες του Ήλιου σκουραίνουν, δίνοντας στο κεντρικό τμήμα το χαρακτηριστικό πορτοκαλί χρώμα.
👉Υπάρχουν 72 χιλιόμετρα(!) καλωδίων στο κεντρικό τμήμα του πυραύλου και 29 χιλιόμετρα καλωδίων μόνο στο τμήμα των κινητήρων.
Το κεντρικό τμήμα απορρίπτεται μετά από 8 λεπτά, 160 χιλιόμετρα πάνω από το έδαφος, έχοντας επιταχύνει το διαστημόπλοιο στα 28.500 km/h.
Οι τέσσερεις αστροναύτες που θα πάνε στη Σελήνη – από αριστερά: ο Καναδός Jeremy Hansen και οι αμερικανοί Victor Glover, Reid Wiseman και Christina Koch.
Οι αστροναύτες θα περάσουν τη δεκαήμερη αποστολή τους στριμωγμένοι μέσα στην κάψουλα πληρώματος «Orion», η οποία έχει πλάτος περίπου 5 μέτρα και ύψος 3 μέτρα.
Για να συνηθίσουν να ζουν σε έναν τόσο περιορισμένο χώρο, τα μέλη του πληρώματος περνούν όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο μαζί, έχοντας κάνει και μερικά Artemis sleepovers.
Crew Module
Ο περιορισμένος χώρος που θα έχουν στη διάθεσή τους οι αστροναύτες κατά τη δεκαήμερη αποστολή τους στη Σελήνη.
Μεγάλη βελτίωση σε σχέση με τις αποστολές Apollo, είναι ότι το Orion διαθέτει τουαλέτα (σε εσοχή κάτω από το πάτωμα).
Μετά την απόρριψη του κεντρικού πορτοκαλί τμήματος, το Orion βρισκεται στο διάστημα προσδεδεμένο στο επάνω μέρος το πυραύλου που ονομάζεται Ενδιάμεσο Στάδιο Κρυογονικής Προώθησης (Interim Cryogenic Propulsion Stage – ICPS).
Δύο πυροδοτήσεις του κινητήρα του ICPS, ανεβάζουν την τροχιά του διαστημόπλοιου στα 70.000 km —για να έχουμε εικόνα, ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός βρίσκεται μόλις 400 χιλιόμετρα πάνω από το έδαφος.
Περίπου τρεις ώρες μετά την εκτόξευση το Orion αποκολλάται από το ICPS.
Οι αστροναύτες θα πάρουν τον έλεγχο χειροκίνητα και θα αναστρέψουν το σκάφος φέρνοντας στα παράθυρά τους το ICPS. Για τα επόμενα 70 λεπτά θα εκτελούν ελιγμούς προσέγγισης και απομάκρυνσης στο ICPS, που θα χρησιμεύσουν σε μελλοντικές αποστολές για σύνδεση στο σκάφος προσσελήνωσης.
Με την ολοκλήρωση των ελιγμών, το ICPS θα πυροδοτήσει άλλη μια φορά τον κινητήρα του ώστε να πέσει και να καεί στην ατμόσφαιρα της Γης πάνω από τον Ειρηνικό Ωκεανό. Στη φάση αυτή αποδεσμεύονται διάφοροι μικροδορυφόροι (μέγεθος κουτί παπουτσιών) που αποτελούν το δευτερεύον φορτίο της αποστολής.
Το Orion θα παραμείνει σε υψηλή τροχιά γύρω από τη Γη για περίπου 25 ώρες. Στη φάση αυτή ελέγχονται όλα τα συστήματα όσο οι αστροναύτες βρίσκονται ακόμη σχετικά κοντά στη Γη.
Στη συνέχει η Ευρωπαϊκή Μονάδα Υποστήριξης πυροδοτήσει τον κύριο κινητήρα της για την τελική πορεία προς τη Σελήνη.
Το Orion κατά την αποστολή Artemis 1 – μακρύτερα από τη Γη και τη Σελήνη – διακρίνεται η Ευρωπαϊκή Μονάδα Υποστήριξης κατασκευασμένη από την Airbus, εξού και το λογότυπο της ESA.
Το Orion αποτελείται από δύο μέρη: τη Μονάδα Πληρώματος (Crew Module) και τη Μονάδα Υποστήριξης (Service Module).
Η Ευρωπαϊκή Μονάδα Υποστήριξης (European Service Module) κατασκευάστηκε στις εγκαταστάσεις της Airbus στη Βρέμη για λογαριασμό της ESA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος). Παρέχει ενέργεια και συντηρεί τη ζωή στη Μονάδα Πληρώματος (Crew Module) και δυνατότητες ώσης και ελιγμών με τους 33(!) κινητήρες της.
Χρειάζονται περίπου 4 ημέρες για να φτάσουν στη Σελήνη και άλλες τόσες για να επιστρέψουν.
Θα ακολουθήσουν μια «σεληνιακή τροχιά ελεύθερης επιστροφής» —όταν το διαστημόπλοιο προσπεράσει το Φεγγάρι, η βαρυτική έλξη της Σελήνης θα το τραβήξει πίσω προς τη Γη.
Η τροχιά αυτή που έχει σχήμα οχταριού, κάνει οικονομία στα καύσιμα και παρέχει περιθώριο ασφαλείας, καθώς το διαστημόπλοιο θα επιστρέψει στη Γη ακόμη και σε περίπτωση βλάβης των κινητήρων.
Οι αστροναύτες θα δουν την αθέατη από τη Γη, μακρινή πλευρά της Σελήνης, περνώντας περί τα 7.400 km από τη Σεληνιακή επιφάνεια.
Η αποστολή Artemis θα δοκιμάσει έναν νέο τρόπο επικοινωνίας με τη Γη, το Orion Artemis II Optical Communications System (O2O) που χρησιμοποιεί λέιζερ υπερύθρων αντί για τα παραδοσιακά ραδιοκύματα. Οι επικοινωνίες με λέιζερ μπορούν να μεταδίδουν δεδομένα με πολύ υψηλότερες ταχύτητες, καθιστώντας δυνατή την αποστολή live 4K video, εικόνων και μεγάλου όγκου δεδομένων από την σεληνιακή τροχιά πίσω στη Γη.
Η επανείσοδος στην ατμόσφαιρα είναι πιο δύσκολη από όταν οι αστροναύτες επιστρέφουν από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, γιατί το Orion ερχόμενο από τη Σελήνη κινείται με μεγαλύτερη ταχύτητα.
Το Crew Module (που έχει αποκοληθεί πριν την είσοδο από το Service Module) θα εισέλθει στην ατμόσφαιρα της Γης με 40.000 km/h, αναπτύσσοντας στη θερμική του ασπίδα θερμοκρασίες 2.700 °C.
Στο τέλος, τρία μεγάλα αλεξίπτωτα θα προσθαλασσώσουν τους αστροναύτες στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Το Crew Module στον Ειρηνικό Ωκεανό μετά την επιστροφή του από τη Σελήνη στην αποστολή Artemis 1
Μόλις 27 άνθρωποι έχουν ταξιδέψει μέχρι τη Σελήνη − έχουν πετάξει γύρω της − και έχουν δει τη μακρινή πλευρά της. Σε μερικές ημέρες, ο αριθμός αυτός θα ανέβει στους 31.
