Το 2015 η διαστημοσυσκευή New Horizons μετά από 9 χρόνια διαπλανητικού ταξιδιού εξερεύνησε τον Πλούτωνα και πριν λίγες ημέρες (13 χρόνια μετά) πέρασε δίπλα από την Εσχάτη Θούλη. Η συνάντηση ήταν σύντομη καθώς το σκάφος κινείται με ταχύτητα 14 km/s, μεγαλύτερη από 50.000 km/h. Κατά τη διέλευση ήταν απασχολημένο να συλέγει συνεχώς δεδομένα. Καθώς απομακρύνονταν έστειλε μήνυμα στη Γη ότι εκτέλεσε τις προγραμματισμένες εντολές και ότι η μνήμη του είναι γεμάτη.
Το σήμα χρειάστηκε 6 ώρες με την ταχύτητα του φωτός για να διατρέξει την απόσταση των 6,5 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων και να φθάσει σε εμάς. Από την απόσταση αυτή ο πομπός ισχύος 12 W του σκάφους μεταδίδει πληροφορίες με ρυθμό 1 kbit/s, που σημαίνει ότι θα χρειαστούν 20 μήνες για να διαβιβαστεί το σύνολο της πληροφορίας.
Μετά από κάθε τέτοια συνάντηση ένας καινούργιος κόσμος, που μέχρι πρότινος δεν διακρίνονταν παρά σαν μια κουκκίδα φωτός, αποκαλύπτεται, αποκτά χαρακτηριστικά και προχωρά την έρευνα για την κατανόηση του ηλιακού μας συστήματος.
Ο Πλούτωνας και η Εσχάτη Θούλη βρίσκονται πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα, σε μία περιοχή με εκατοντάδες χιλιάδες αντικείμενα που ονομάζεται Ζώνη του Κάιπερ (Kuiper Belt). Ο Πλούτωνας είναι το μεγαλύτερο από αυτά τα αντικείμενα που έχουμε ανακαλύψει μέχρι στιγμής. Παρόμοιο μέγεθος έχει ο νάνος πλανήτης Έρις ο οποίος είναι 27% μεγαλύτερη μάζα. Η διαφορά αυτή της μάζας ισοδυναμεί με τη συνολική μάζα όλων των ουράνιων σωμάτων στη ζώνη των αστεροειδών. Η Έρις ανακαλύφθηκε το 2005 και οφείλει το όνομά της στη διχόνοια που προκάλεσε για το αν πρέπει ή όχι να ονομάζεται ο Πλούτωνας πλανήτης. Τελικά από το 2006 προσθέσαμε μία νέα κατηγορία αντικειμένων στην περιγραφή του ηλιακού μας συστήματος, τους Νάνους Πλανήτες.
Τα αντικείμενα πέρα από τον Ποσειδώνα είναι δύσκολο να παρατηρηθούν, καθώς δεν είναι πολύ μεγάλα και βρίσκονται πολύ μακρυά, με αποτέλεσμα να φαίνονται πολύ αμυδρά. Παρόλα αυτά έχουν βρεθεί αρκετά, και τα πιο απομακρυσμένα έχουν μία ιδιαιτερότητα. Κάποιος θα περίμενε να έχουν τυχαία προσανατολισμένες τροχιές. Όμως αυτές κείτονται προς μία κατεύθυνση, κάτι που είναι εξαιρετικά απίθανο να συμβεί τυχαία. Μαθηματικά μοντέλα προτείνουν σαν εξήγηση, την ύπαρξη ενός μεγάλου πλανήτη μετά τον Ποσειδώνα με αντίθετα προσανατολισμένη τροχιά, τον Πλανήτη Εννέα ή Πλανήτη Χ. Η καλύτερη προσομοίωση προβλέπει έναν πλανήτη με μάζα περί τις 10 γήινες μάζες, που δεν πλησιάζει ποτέ σε απόσταση 200 AU από τον Ήλιο (1 AU, αστρονομική μονάδα, είναι η μέση απόσταση της Γης από τον Ήλιο, περί τα 150 εκ. Km, ο Ποσειδώνας απέχει 30 AU από τον Ήλιο). Η τροχιά του προβλέπεται αρκετά ελλειπτική μα δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια, το πιο απομακρυσμένο σημείο της εκτιμάται σε απόσταση 500 με 1.200 AU (75 με 180 δισεκατομμύρια km) από τον Ήλιο. Και η περίοδο περιφοράς σε 10.000 με 20.000 έτη. Οι μέχρι τώρα έρευνες δεν μπορούν να ανιχνεύσουν τόσο αμυδρά αντικείμενα, ώστε να εντοπίσουν έναν παρόμοιο ουράνιο σώμα σε αυτές τις αποστάσεις. Τα επόμενα χρόνια πιο ευαίσθητα τηλεσκόπια ίσως ανακαλύψουν αυτόν τον πλανήτη, εφόσον φυσικά υπάρχει.
Εσχάτη Θούλη. Cretid: NASA/JHU-APL/SWRI
Η ονομασία Εσχάτη Θούλη προέρχεται από την αρχαία Θούλη, στα βόρεια της Βρετανίας, την οποία αναφέρει ο αρχαίος Έλληνας εξερευνητής Πυθέας τον 4ο π.Χ. αιώνα. Στην κλασική και μεσαιωνική λογοτεχνία το Ultima Thule έχει μεταφορική σημασία και σημαίνει οποιοδήποτε απομακρυσμένο μέρος που βρίσκεται “πέρα από τα σύνορα του γνωστού κόσμου”.
Οι πρώτες χαμηλής ανάλυσης εικόνες από το New Horizons αποκαλύπτουν ότι η μήκους 33 km Εσχάτη Θούλη απαρτίζεται από δύο περίπου σφαιρικά αντικείμενα τα οποία συνενώθηκαν αμέσως μετά τη γέννηση του ηλιακού συστήματος. Αυτή η ένωση δεν ήταν βίαιη. Τα μοντέλα προβλέπουν ότι τα δύο σώματα περιφέρονταν γύρω από το κοινό κέντρο βάρους τους με περίοδο 3 με 4 ωρών, όταν ήρθαν σε επαφή με ταχύτητα περπατήματος σε μια συνάντηση πιο μοιάζει περισσότερο με τη σύνδεση δύο διαστημικών σκαφών παρά με σύγκρουση.
Αμέτρητα αντικείμενα όπως η Εσχάτη Θούλη – το οποίο είναι επίσημα γνωστό ως 2014 MU69 – τελικά δημιούργησαν τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος. Αλλά αυτό δεν συνέβη με την Εσχάτη Θούλη, η οποία παραμένει στην αρχική της κατάσταση για αιώνες σε μια κοσμική κατάψυξη 6,5 δισεκατομμύρια km μακρυά από τον ήλιο. Αυτός είναι και ο λόγος που είναι σημαντική η μελέτη ενός τέτοιου ουράνιου σώματος, καθώς πρόκειται για τα παλαιότερα και πιο πρωτόγονα αντικείμενα που μπορεί να συναντήσει κανείς οπουδήποτε στο σημερινό ηλιακό σύστημα.
Διαβάστε περισσότερα για τον Πλούτωνα εδώ: https://planetariumotg.gr/pluto/
