Φορητό Ψηφιακό Πλανητάριο - Planetarium On The Go         English version

instagram

Τον Απρίλιο του 2020 συμπληρώνονται 30 χρόνια για το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble. To Hubble είναι ένα κοινό project της ESA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος) και της NASA. Στον ιστοχώρο του θα βρείτε τις 100 καλύτερες φωτογραφίες!

Στην ανωτέρω φωτογραφία διακρίνονται οι Γαλαξίες-Κεραίες (Antennae Galaxies), δύο σπειροειδείς γαλαξίες που συγκρούονται μεταξύ τους.

Όσο και αν ακούγεται παράξενο, σε ένα τέτοιο γεγονός είναι απίθανο να συμβεί μία σύγκρουση δύο αστεριών μεταξύ τους, τα αστέρια είναι πολύ μικρά σε σχέση με τις μεταξύ τους αποστάσεις. Μα τα νέφη αερίων είναι τεράστια, έτη φωτός σε μέγεθος, και οι συγκρούσεις μεταξύ τους είναι συνήθεις σε αυτά τα συμβάντα. Όταν τα νέφη αερίων πέφτουν το ένα πάνω στο άλλο, καταρρέουν σχηματίζοντας νέα άστρα, πυροδοτώντας μία έκρηξη αστρογένεσης. Τα νέφη διακρίνονται στη φωτογραφία σε έντονο ροζ και κόκκινο χρώμα, που προέρχεται από το ιονισμένο υδρογόνο. Μέσα σε αυτά τα νέφη σχηματίζεται τεράστιος αριθμός μεγάλης μάζας αστεριών, η έντονη ακτινοβολία των οποίων διεγείρει το υδρογόνο κάνοντάς το να ακτινοβολεί στο χαρακτηριστικό ροζ-κόκκινο χρώμα. Η αστρογένεση σχηματίζει επίσης μεγάλες ποσότητες σκόνης - μακρά, πολύπλοκα μόρια με βάση στον άνθρακα - τα οποία είναι αδιαφανή, οπότε τα σύννεφα σκόνης μπλοκάρουν το φως από τα αστέρια πίσω τους. Μπορείτε να δείτε τις περιοχές και τα νήματα σκόνης καθώς και άλλες πολλές λεπτομέρειες στην εικόνα του Hubble, μια και οι Γαλαξίες-Κεραίες βρίσκονται σχετικά κοντά μας, περί τα 50 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά μας.

Η εικόνα του Hubble δείχνει μόνο το κέντρο της σύγκρουσης του ζεύγους των γαλαξιών, αλλά φωτογραφίες με μεγαλύτερο πεδίο και έκθεση, όπως η παρακάτω, δείχνουν από που προκύπτει η ονομασία Γαλαξίες-Κεραίες. H βαρύτητα του αλληλοεπιδρώντος ζεύγους έχει δημιουργήσει δύο μεγάλους βραχίονες αστεριών, αερίων και σκόνης, που ονομάζονται παλιρροιακές ουρές, και μοιάζουν με τις κεραίες ενός εντόμου.

2019 Antennae Rolf Olsen

The Antennae Galaxies, 75 hours of observing time, Photo by Rolf Olsen

Οι δύο γαλαξίες έχουν ήδη περάσει ο ένας μέσα από τον άλλο, το κυρίως γεγονός συνέβη πριν από 600 εκατομμύρια χρόνια. Η σύγκρουση δεν ήταν ακριβώς στο κέντρο, οι γαλαξίες έχασαν για λίγο ο ένας τον άλλο και η βαρύτητα τους στριφογύρισε δημιουργώντας τις μακριές παλιρροιακές ουρές. Αφού απομακρύνθηκαν για λίγο, οι γαλαξίες κατευθύνθηκαν και πάλι ο ένας πάνω στον άλλο και συγκρούστηκαν για δεύτερη φορά, ξεκινώντας τη μακρά διαδικασία συγχώνευσης σε έναν, ελλειπτικό πλέον γαλαξία.

Στην κλίμακα των γαλαξιών οι συγκρούσεις είναι συνεχείς και επηρεάζουν τη μορφή και την εξέλιξή τους. Το παραπάνω βίντεο είναι χαρακτηριστικό του πόσο καλά δουλεύουν οι προσομοιώσεις μας παρά τις τεράστιες χρονικές κλίμακες και μπορούν να παράγουν τις εικόνες πραγματικών συγκρούσεων όπως αυτές αποτυπώνονται από το Hubble.

Κι αν νομίζετε ότι τα ανωτέρω ακούγονται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας, να έχετε υπόψιν ότι η ίδια μοίρα μας περιμένει. Σε μερικά δισεκατομμύρια χρόνια όταν ο Γαλαξίας μας συγκρουστεί με τον γειτονικό Γαλαξία της Ανδρομέδας, θα μοιάζουμε αρκετά με την ανωτέρω φωτογραφία της σύγκρουσης. Οι απόγονοί μας, το είδος ζωής στο οποίο θα έχουμε εξελιχθεί, ίσως δεν θα χρειάζονται το Hubble για να παρατηρήσουν κάτι παρόμοιο. Θα αρκεί απλώς να βγουν έξω από την πόρτα τους και να κοιτάξουν τον ουρανό.

Οι 100 καλύτερες φωτογραφίες του Hubble εδώ: https://www.spacetelescope.org/images/archive/top100/

--
Κώστας Σακκάς
Φορητό Ψηφιακό Πλανητάριο
Planetarium On the Go