Φορητό Ψηφιακό Πλανητάριο - Planetarium On The Go         English version

instagram

Έχουμε αρχίσει να λαμβάνουμε μηνύματα για παράξενα φώτα στον ουρανό και πιστεύουμε ότι έχουμε την απάντηση για εσάς.
Ανακαλύψτε περισσότερα για το πρόγραμμα Starlink της SpaceX.

Στο νυχτερινό ουρανό πέρα από τα αστέρια και τους φωτεινούς πλανήτες, με γυμνό μάτι μπορούμε να διακρίνουμε και τεχνητούς δορυφόρους. Απλά κοιτάξτε ψηλά και μέσα σε λίγη ώρα θα εντοπίσετε δεκάδες δορυφόρους, φωτεινά σημεία να κινούνται στον ουρανό με σταθερή ταχύτητα. Όταν η γεωμετρία είναι κατάλληλη το φως του Ήλιου ανακλάται πάνω τους και φθάνει στα μάτια μας. Ο πιο εντυπωσιακός είναι ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός που λόγω μεγέθους, όσο ένα γήπεδο ποδοσφαίρου, ανακλά πολύ έντονα το φως του Ήλιου.

Μα τελευταία προστέθηκε ένα παράδοξο θέαμα. Μία σειρά φωτεινών σημείων που κινούνται όλα μαζί σαν τραίνο στο ουρανό.

Αν έχετε δει πρόσφατα αυτή τη φωτεινή σειρά, πιθανότητα είναι δορυφόροι του προγράμματος Starlink της SpaceX.

2020 starlink night sky

Credit: Perth Observatory

Τι είναι το Starlink;

Το όραμα του Elon Mask είναι να θέσει σε τροχιά 12.000 δορυφόρους που θα δίνουν δορυφορικό ίντερνετ σε ολόκληρο τον πλανήτη. Οι δορυφόροι εκτοξεύονται σε ομάδες των 60. Ένας πύραυλος Falcon 9 ανεβάζει αρχικά 60 δορυφόρους σε τροχιά περί τα 220 km πάνω από τον πλανήτη μας. Έναν με τέσσερις μήνες μετά, οι δορυφόροι χρησιμοποιούν τους προωθητήρες τους για να ανέβουν στο υψόμετρο λειτουργίας τους, από 350 km μέχρι 1150 km πάνω από την επιφάνεια. 

Αρχικά, η χαμηλή τροχιά και η εγγύτητα των δορυφόρων, τους κάνει να φαίνονται σαν μία κινούμενη γραμμή φωτεινών σημείων στο νυχτερινό ουρανό. Με την πάροδο του χρόνου καθώς απομακρύνονται μεταξύ τους και κερδίζουν ύψος, γίνονται λιγότερο ευδιάκριτοι. Η γραμμή που παρατηρείται τις τελευταίες ημέρες και από τη χώρα μας, αφορά τους 60 δορυφόρους της εκτόξευσης της 18ης Μαρτίου. Μέσα στον Απρίλιο είναι προγραμματισμένη και άλλη μία εκτόξευση, οπότε οι επόμενες ημέρες είναι καλή περίοδος να τους εντοπίσετε στον ουρανό. Οι δορυφόροι βρίσκονται συνέχεια στον ουρανό, μα χρειάζεται να βρεθούν στην κατάλληλη θέση ώστε λόγω της γεωμετρίας, το φως του Ήλιου να ανακλαστεί στα μάτια σας.

Υπάρχουν πολλοί ιστοχώροι και εφαρμογές, για να γνωρίζετε από πριν την ώρα και το μέρος του ουρανού που θα εμφανισθούν. Μία από αυτές είναι το https://www.heavens-above.com/StarlinkLaunchPasses.aspx

Και θα δείτε κάτι σαν το παρακάτω βίντεο

Αρνητικές επιπτώσεις - φωτορύπανση

Το πρόγραμμα έχει δεχθεί πολλές κριτικές από τους αστρονόμους. Σε μερικά χρόνια ο αριθμός των ορατών δορυφόρων μπορεί να ξεπεράσει τον αριθμό των άστρων που βλέπουμε στον ουρανό. Η φωτεινότητά τους θα επηρεάσει τις επιστημονικές παρατηρήσεις τόσο στο οπτικό φάσμα όσο και στα ραδιοκύματα. Ένας άλλος τομέας ανησυχίας είναι τα διαστημικά σκουπίδια και η πιθανότητα συγκρούσεων. Οι νέοι δορυφόροι διαθέτουν πλέον αυτόνομο λογισμικό αποφυγής σύγκρουσης. Μα με την τοποθέτηση χιλιάδων δορυφόρων σε τροχιά οι πιθανότητες συγκρούσεων αυξάνονται, τόσο για τους δορυφόρους όσο και για τα διαστημόπλοια που επιχειρούν να φύγουν από τον πλανήτη μας.

Τα ανωτέρω ακούγονται σαν επιστημονική φαντασία μα πέρα από την SpaceX υπάρχουν άλλες τρεις εταιρείες που προσπαθούν να κάνουν το ίδιο. Η Project Kuiper της Amazon του Jeff Bezos, η κρατική Καναδική εταιρεία Telesat και η Βρετανική OneWeb που λόγω κορονωιού μόλις χρεοκόπησε και πέρασε υπό κρατική διαχείριση. Μιλάμε δηλαδή για 40.000 εν δυνάμει νέους δορυφόρους τα επόμενα χρόνια.

Με τέτοιο αριθμό δορυφόρων, κάθε στιγμή περί τους 300 δορυφόρους θα είναι ταυτόχρονα ορατοί στον ουρανό. Ο έναστρος ουρανός δεν θα είναι ποτέ πια ο ίδιος. Όπως δήλωσε ο Ιταλός αστρονόμος Ronald Drimmel από το αστεροσκοπείο του Τορίνο, “Δεν ανησυχώ τόσο για την αστρονομική έρευνα”, “Ανησυχώ ότι αυτό που με ενέπνευσε να γίνω αστρονόμος κινδυνεύει».

Για την επόμενη γενιά θα φαίνεται αδιανόητο ότι κάποτε υπήρχαν μέρη χωρίς ίντερνετ. Μα για να βρει σκοτεινό ουρανό, ίσως θα πρέπει να ταξιδέψει.. στη Σελήνη :-)

Στο ακόλουθο βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε την εκτόξευση της 18ης Μαρτίου 2020. Προσέξτε στο 30.07 την αποκόλληση των δορυφόρων από τον πύραυλο Falcon 9 στο διάστημα.

--
Κώστας Σακκάς
Φορητό Ψηφιακό Πλανητάριο
Planetarium On the Go