You are currently viewing ΙΣΗΜΕΡΙΕΣ & ΗΛΙΟΣΤΑΣΙΑ

ΙΣΗΜΕΡΙΕΣ & ΗΛΙΟΣΤΑΣΙΑ

Τη Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου έχουμε το Χειμερινό Ηλιοστάσιο, τη μικρότερη ημέρα του χρόνου. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Οι Ισημερίες και τα Ηλιοστάσια συμβαίνουν λόγω της κλίσης του άξονα περιστροφής της Γης. Ο άξονας περιστροφής της Γης δεν είναι κάθετος μα κεκλιμένος κατά 23,45 μοίρες ως προς το επίπεδο περιφοράς γύρω από τον Ήλιο.

Οι δυο ήμερες του χρόνου όπου ο άξονας περιστροφής της Γης είναι στραμμένος το μέγιστο προς τον Ήλιο είναι τα Ηλιοστάσια. Τις ημέρες αυτές το ένα ημισφαίριο είναι στραμμένο το μέγιστο προς τον Ήλιο και έχει καλοκαίρι, την ίδια στιγμή που το άλλο απομακρύνεται το μέγιστο και έχει χειμώνα.

Οι δύο ημέρες του χρόνου όπου ο άξονας περιστροφής της Γης δεν είναι στραμμένος προς ή μακριά από τον Ήλιο είναι οι Ισημερίες. Κατά τις Ισημερίες τόσο το Βόρειο όσο και το Νότιο Ημισφαίριο λαμβάνουν την ίδια ποσότητα ηλιακής ακτινοβολίας. Τις ημέρες αυτές όλες οι περιοχές της Γης και στα δύο ημισφαίρια έχουν περίπου ίση διάρκεια ημέρας και νύχτας, περί τις 12 ώρες ημέρα και 12 ώρες νύχτα.

Γιατί ο καλοκαιρινός ήλιος καίει περισσότερο;

Στην ανωτέρω εικόνα βλέπουμε σχηματικά ότι κατά το Θερινό Ηλιοστάσιο ο Ήλιος διαγράφει μεγαλύτερη πορεία στον ουρανό. Γι’ αυτό έχουμε τη μεγαλύτερη ημέρα του χρόνου. Στο Χειμερινό Ηλιοστάσιο διαγράφει μικρότερη πορεία στον ουρανό και έτσι έχουμε τη μικρότερη ήμερα του χρόνου. Προσέξτε επίσης τις σκιές. Ο ήλιος βρίσκεται ψηλότερα στον ουρανό το καλοκαίρι και το φως συγκεντρώνεται σε μικρότερη επιφάνεια, με αποτέλεσμα η ένταση της ηλιακής ακτινοβολίας να είναι μεγαλύτερη. Αυτοί οι δύο λόγοι, η διάρκεια της ηλιοφάνειας και η ένταση της ακτινοβολίας, είναι οι αιτίες που οι καλοκαιρινές ημέρες είναι θερμότερες από τις χειμερινές.

  • 20-21 Μαρτίου:   Εαρινή Ισημερία
  • 20-22 Ιουνίου:   Θερινό Ηλιοστάσιο
  • 22-23 Σεπτεμβρίου:   Φθινοπωρινή Ισημερία
  • 21-22 Δεκεμβρίου:   Χειμερινό Ηλιοστάσιο

Παρατήρηση Ι: Οι εποχές για το Νότιο Ημισφαίριο είναι ανεστραμμένες σε σχέση με τις εποχές του Βορείου Ημισφαιρίου.

Παρατήρηση ΙΙ: Οι ημερομηνίες των ισημεριών υπολογίζονται με το γεωμετρικό κέντρο του Ήλιου. Όμως η διάρκεια της ημέρας υπολογίζεται από τη στιγμή που το άνω άκρο του Ήλιου εμφανιστεί πάνω από τον ανατολικό ορίζοντα μέχρι και τη στιγμή που το άνω άκρο του Ήλιου χαθεί στον δυτικό ορίζοντα. Γι’ αυτό και ακριβώς ίση ημέρα με νύχτα έχουμε μερικές ημέρες πριν ή μετά από μια Ισημερία.

Πηγή: “Stars and Galaxies” των Michael A. Seeds και Dana Backman

Η φωτογραφία απεικονίζει την πορεία του Ήλιου στον ουρανό από το μεσημέρι μέχρι το ηλιοβασίλεμα κατά τις ισημερίες και τα ηλιοστάσια. Από το χωριό Gatto Corvino στη Σικελία της Ιταλίας, από το ίδιο σημείο για ισημερίες και ηλιοστάσια — κάθε 10 λεπτά με έναρξη το μεσημέρι. Credit: Marcella Giulia Pace

ΜΕΣΗΜΕΡΙ: Το καλοκαίρι ο μεσημεριανός Ήλιος βρίσκεται ψηλά στον ουρανό και τον χειμώνα χαμηλά, ενώ κατά τις ισημερίες μεσουρανεί κάπου ανάμεσα. Το μεσημέρι ο Ήλιος βρίσκεται στο Νότο.

ΗΛΙΒΑΣΙΛΕΜΑ: Κατά την ημέρα της Εαρινής και Φθινοπωρινής Ισημερίας, ο Ήλιος ανατέλλει ακριβώς στην Ανατολή και δύει ακριβώς στη Δύση.

Στο Θερινό Ηλιοστάσιο ανατέλλει Βόρειο-Ανατολικά και δύει Βόρειο-Δυτικά με αποτέλεσμα να διαγράφει μεγαλύτερη πορεία στον ουρανό (μεγαλύτερη διάρκεια ημέρας).

Στο Χειμερινό Ηλιοστάσιο ανατέλλει Νότιο-Ανατολικά και δύει Νότιο-Δυτικά με αποτέλεσμα να διαγράφει μικρότερη πορεία στον ουρανό (μικρότερη διάρκεια ημέρας).

– –
Κώστας Σακκάς

Leave a Reply