Το Σεληνιακό Όχημα Yutu 2 έχει αποβιβαστεί από το μητρικό σκάφος Chang'e 4 και διακρίνονται οι ροδιές του στην επιφάνεια της Σελήνης - Credit: CNSA

Στις 2 Ιανουαρίου η αποστολή έγινε η πρώτη που προσεδαφίστηκε στην μακρινή πλευρά της Σελήνης. Η μακρινή πλευρά αναφέρεται μερικές φορές ως "σκοτεινή πλευρά", αν και "σκοτεινή" σε αυτή την περίπτωση σημαίνει "αόρατη" παρά "έλλειψη φωτισμού". Στην πραγματικότητα τόσο η κοντινή όσο και η μακρινή πλευρά της Σελήνης έχουν ίδια διάρκεια ημέρας και νύχτας. Οι επιστήμονες προτιμούν να χρησιμοποιούν τον όρο μακρινή πλευρά για να αποφεύγουν τη σύγχυση.

Η προσσελήνωση στην μακρινή πλευρά δεν διαφέρει ουσιαστικά από την προσσελήνωση στην κοντινή πλευρά, αλλά παρουσιάζει μια πρόκληση στην επικοινωνία, καθώς δεν υπάρχει άμεση οπτική επαφή με τη Γη. Το σκάφος πρέπει να επικοινωνεί με τη Γη χρησιμοποιώντας έναν δορυφόρο αναμετάδοσης που ονομάζεται Queqiao και εκτοξεύθηκε από την Κίνα τον περασμένο Μάιο. Ο Queqiao βρίσκεται 65.000 km πιο μακρυά από τη Σελήνη, περιφερόμενος γύρω από ένα σημείο Λαγκράνζ, ένα είδος βαρυτικού σημείου στάθμευσης στο διάστημα, από όπου είναι ορατός τόσο από τη Γη όσο και από το Chang'e 4.

Το Chang'e 4 προσσεληνώθηκε στον διαμέτρου 186 km κρατήρα Φον Κάρμαν. Ο ίδιος ο κρατήρας βρίσκεται μέσα στον τεράστιο κρατήρα Άιτκεν στον Νότιο Πόλο, με διάμετρο 2.500 km και βάθος 13 km, έναν από τους μεγαλύτερους κρατήρες στο ηλιακό σύστημα και τον μεγαλύτερο, βαθύτερο και παλαιότερο στη Σελήνη. Η πρόσκρουση που είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία της τεράστιας αυτής λεκάνης ήταν τόσο δυνατή, που διαπέρασε τον φλοιό φθάνοντας στον μανδύα. Οι επιστήμονες θα ήθελαν να βρουν και να μελετήσουν πετρώματα από τον μανδύα και ελπίζουν επίσης να βρουν τμήματα του λιωμένου πετρώματος που πλήρωσε την λεκάνη μόλις αυτή δημιουργήθηκε.

Το Chang'e-4 έχει δύο κάμερες και ένα πείραμα ακτινοβολίας που ονομάζεται LND (Lunar Lander Neutrons and Dosimetry) από τη Γερμανία, που θα μετρήσει την ακτινοβολία στη Σελήνη για την προετοιμασία μελλοντικών επανδρωμένων αποστολών και θα μπορούσε επίσης να μετρήσει το περιεχόμενο νερού στο έδαφος κάτω από το σκάφος. Διαθέτει επίσης ένα φασματοσκόπιο που θα εκτελεί παρατηρήσεις ραδιοαστρονομίας χαμηλής συχνότητας. Η μακρινή πλευρά της Σελήνης θα μπορούσε να είναι ένα εξαιρετικό μέρος για τη ραδιοαστρονομία χαμηλής συχνότητας, επειδή προστατεύεται από τον ραδιοφωνικό θόρυβο της Γης.

Το Yutu 2 διαθέτει μία πανοραμική κάμερα, ένα ραντάρ για ανίχνευση κάτω από την σεληνιακή επιφάνεια, δύο φασματοσκόπια στο ορατό και στο υπέρθυρο για τον εντοπισμό ορυκτών, και το όργανο Advanced Small Analyzer for Neutrals (ASAN) από τη Σουηδία, έναν ανιχνευτή για ενεργητικά ουδέτερα άτομα που θα αποκαλύψει πώς αλληλεπιδρά ο ηλιακός άνεμος με την σεληνιακή επιφάνεια και ίσως ακόμη και τη διαδικασία πίσω από το σχηματισμό σεληνιακού νερού.

Έτσι, το Chang'e 4 και το Yutu 2 θα είναι σε θέση να εξερευνήσουν το περιβάλλον τους με μεγάλη λεπτομέρεια, εξετάζοντας τη σύνθεση της επιφάνειας καθώς και τη δομή του εδάφους κάτω από την επιφάνεια. Οι παρατηρήσεις θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα γιατί η κοντινή και η μακρινή πλευρά της Σελήνης είναι τόσο διαφορετικές. Για παράδειγμα, οι σκοτεινές ηφαιστειακές πεδιάδες που ονομάζονται "θάλασσες" καλύπτουν μεγάλο μέρος της κοντινής πλευράς, αλλά σχεδόν απουσιάζουν από την μακρινή πλευρά.

Επιπλέον ένα μικρό κουτί στο σκάφος Chang'e 4 περιέχει σπόρους από πατάτες και αραβίδα (Arabidopsis thaliana, ένα ανθοφόρο φυτό που σχετίζεται με το λάχανο και τη μουστάρδα), καθώς και αυγά μύγας. Η ιδέα είναι ότι τα φυτά θα προμηθεύουν τους μεταξοσκώληκες με οξυγόνο και οι μεταξοσκώληκες θα δίνουν στα φυτά το απαραίτητο διοξείδιο του άνθρακα και τα θρεπτικά συστατικά μέσω των αποβλήτων τους. Οι επιστήμονες θα παρακολουθήσουν τα φυτά για να δουν αν φωτοσυνθέτουν, μεγαλώνουν και ανθίζουν στο σεληνιακό περιβάλλον.

--

Από τον Κωνσταντίνο Σακκά